Showing posts with label Công việc. Show all posts
Showing posts with label Công việc. Show all posts

Thursday, 28 March 2024

Chuyện Đại học

Dạo này có vài chuyện liên quan tới Úc châu, rồi mấy người hỏi chuyện thời Đại học của mình, những hình ảnh của 3 năm rưỡi miệt mài ở Đại học Macquarie (MQ) được tua lại trong đầu, thật chậm rãi...
Sau khi thi tốt nghiệp lớp 12, mình cân nhắc nghiêm túc giữa 3 nguyện vọng: học Định phí ở MQ, học bằng đôi Kinh tế & Sư phạm Toán ở Đại học Công giáo Úc (ACU), hoặc học Khoa học Thống kê ở Đại học Công nghệ Sydney (UTS). Hỏi mẹ thì mẹ bảo học ngành nào ngắn nhất, thêm 1 năm là không biết sẽ xảy ra những chuyện gì; cộng với chút ‘lý trí’ của đứa trẻ chưa 18 trong thời điểm quan trọng ấy, mình cắp cặp tít lên khu vực phía bắc Sydney để đi học Định phí ở MQ. Khái niệm về Định phí với mình là học xong đi làm ngồi tính phí bảo hiểm, hoặc vào ngân hàng phòng đầu tư ngày ngày xem bảng điện chứng khoán/giá vàng/giá ngoại tệ rồi mua thấp bán cao. Đơn giản vậy thôi!
Ấn tượng về thời học Đại học của mình tóm gọn ở 1 chữ KHÓ. Môn quái gì cũng khó, khó lắm, học hành tối ngày không có thời gian trống nhiều để đi làm, đi chơi. Sinh viên Định phí có cái khổ là ngoài chuyện thi đủ 50% để qua môn trong trường, mà còn phải thi được 65% (điểm Credit trở lên) để được miễn trừ (exemption) cho chứng chỉ đi làm cấp bởi Hiệp hội Định phí Úc. Mấy môn bổ trợ ngoài chuyên ngành chính, học cùng cả khoa nên không phải môn khó, ví dụ như Toán cao cấp, Kinh tế vĩ mô vi mô, v.v. cũng phải học đàng hoàng. Tới mấy môn tự chọn không liên quan như IT, bài luận cuối kì đòi viết tới 7,000 – 8,000 chữ, mà viết văn ở Đại học có chém bừa được đâu, luận điểm dẫn chứng đủ các thể loại nguồn rồi kiểm tra xem có bị đạo văn, đang học giải trí tới lúc làm bài cuối môn nhức hết cả đầu.
3 kì học đầu tiên (1 năm rưỡi đầu) trôi qua tương đối êm ả, mình thi đủ điểm miễn trừ mấy môn đầu tiên của Định phí như Xác suất, Toán tài chính, với mấy môn hỗ trợ như Kinh tế, Tài chính, Kế toán, không có gì khó khăn. Êm ả với mình thế thôi, mà mình để ý cứ hết mỗi kì lại thấy rụng mất vài gương mặt quen. Hỏi ra mới biết mấy kì đầu tiên đối với những môn của Định phí hay mấy môn để xây dựng kiến thức nền rất quan trọng như Xác suất, Thống kê; nếu sinh viên thi không đủ 65%, điểm tổng kết cả kì tầm 2.5/4.0 thì hẳn là nhận được mail của ông thầy chủ nhiệm kêu chuyển ngành đi, học hành thế không theo được Định phí đâu. Thế là bạn bè cứ rụng dần rụng bớt, đi học ngày một thưa thớt.
Công cuộc học hành ở Đại học thực sự khó khăn từ kì 2 năm 2, khi người ta bắt đầu dạy tới những thứ như Phân tích phương sai (ANOVA), Phân tích hồi quy (Regression) của môn Thống kê, và Chi trả ngẫu nhiên phần 1 (Contingent payment 1) của Định phí. Phong cách dạy học từ lúc này trở đi là trên giảng đường (lecture) và lớp nhỏ (tutorial/tute) chỉ dạy lý thuyết và làm bài tập củng cố lý thuyết, còn tới lúc đi thi là ứng dụng lý thuyết vào bài toán thực tế. Đề thi nó không còn đọc lên một phát là biết áp dụng công thức nào thay số vào là xong. Nhớ học quả chi trả ngẫu nhiên kia bắt đầu hiểu được lý thuyết về xác suất còn sống, xác suất tử vong, số lượng còn sống đầu kì cuối kì, bắt đầu biết diễn giải ý nghĩa đằng sau các biểu thức xác suất sống với chả chết thì chương trình học nó đã nhảy tới A lớn a nhỏ (dòng tiền trong tương lai, chiết khấu về hiện tại có bao gồm xác suất tử vong), xác suất tử vong trên tập có chọn lọc với không chọn lọc rồi. Chưa kể kì đó còn học 1 môn kinh điển của sinh viên Định phí là môn Xác suất Tổ hợp (Combinatorial Probability). Môn này rất đáng sợ vì bài nào cũng làm được, cách mình suy nghĩ thấy logic rồi mà đọc đáp án cũng thấy đáp án đúng, xong cũng không biết mình sai ở đâu. Ông thầy theo style là tụi bay không biết như thế là đúng hay sai thì đừng cố đấm ăn xôi, viết lung tung trong bài thi sai lệch hẳn kiến thức cơ bản là thầy trừ điểm, tính điểm âm. Làm xong không ghi ra cách kiểm tra lại đáp số xem có hợp lí chưa cũng trừ điểm. Chuyện âm điểm là bình thường khi học môn này. Ngay từ trong trường đã dạy cho các cháu Định phí viên tương lai không được giấu dốt và hết sức thận trọng như thế đấy. Hết năm 2 là thi trượt thêm 1 mớ nữa, chính thức ‘chốt sổ’ được khoảng 30 gương mặt Định phí trẻ tiềm năng cung cấp cho thị trường lao động. Tới đây là mình còn vớt nốt được đủ điểm miễn trừ cho môn Xác suất (nửa sau môn FM và môn VEE Maths Stats), còn lại môn Chi trả ngẫu nhiên phần 1 kia là chỉ đủ qua thôi, không đủ điểm miễn trừ.
Sang tới năm 3 là thôi không còn biết đang học cái gì nữa rồi, cộng với thời điểm đó mình không nhìn ra được ứng dụng của những kiến thức đã học trong thực tế, nên học hành rất chống đối, xác định chỉ học đủ điểm qua môn còn ra trường thôi. Học đủ các loại rủi ro với mô hình, mô hình tài sản công nợ, mô hình chuyển tiếp, mô hình nhiều trạng thái, lý thuyết trò chơi, rồi tính tuổi theo năm đã qua (Age Last Birthday) hay năm sắp tới (Age Next Birthday) vẽ mấy cái sơ đồ rồi di chuyển qua lại đang qx thành q(x+1/2), thầy làm như đi chơi mà tới mình làm thì như chơi sổ xố đoán bừa, v.v. học đủ mọi thứ mà chả hiểu dùng làm gì. Tới năm 3 này môn nào đi thi cũng cho mang tài liệu vào, nhẹ thì mang 1 tờ A4 tới nặng thì muốn mang bao nhiêu sách vở thì mang, vẫn trượt như rạ. Tiếp nối truyền thống từ năm 2, giáo viên chỉ dạy lý thuyết, còn lúc thi là áp dụng lý thuyết vào bài toán thực tế. Ví dụ chỉ dạy tính ra xác suất ràng buộc 2 người nhưng vào thi là xác suất ràng luôn cả gia đình, rồi có cả dòng tiền nhận được nếu người này ‘tèo’ trước người kia rồi di chúc chia lại cho 2 con theo xác suất còn sống của 2 đứa con. 1 bài trong đề thi cuối kì toàn có từ câu a tới câu p câu q, làm tới câu f câu g là hồn vía bay tứ tung hết rồi nên thi cử điểm kém lắm.
Đỉnh điểm là mình trượt 1 môn về dự phòng bên Phi trong kì cuối cùng của năm 3, tài liệu học từng tuần đọc thì hiểu, bài tập trên lớp cũng đọc hiểu được, mà bài thi thì không biết làm, không ngọ nguậy được tí nào. Trượt đúng kì cuối nên khỏi tốt nghiệp đúng hạn, nên thành ra 3 năm rưỡi mới học xong. Trong cái rủi có cái may, năm thứ 4 đó nửa đầu năm về đi làm ở Sài Gòn, lại được vào đúng “trường Đại học bảo hiểm” ở Việt Nam thay tạm cho 1 chị nghỉ sinh. Nửa năm ở Pru đó giúp ích rất nhiều cho mình trong việc nhìn thấy hoạt động thực tế của 1 Công ty bảo hiểm, nhìn ra phần nào những thứ xác suất và chiết khấu dòng tiền học trong trường là thứ cơ bản phải hiểu để sử dụng trong công việc sau này. Bên cạnh đó còn là bước chân đầu tiên vào ngành bảo hiểm, là những mối quan hệ mà các anh chị đã rất có tâm dạy cho những kiến thức, những thói quen ban đầu đã giúp định hình cách tiếp cận công việc của mình sau này. Nếu không có 6 tháng ở Pru năm ấy, mình chịu không biết học xong có tự xin vào đúng khối Định phí của công ty nhân thọ nào được sau khi tốt nghiệp không với cái kết quả học hành thế kia. Sau 6 tháng hợp đồng ở Pru quay lại trường học nốt môn cuối, lần này chọn học phần 2 của cái môn Chi trả ngẫu nhiên kia (Contingent Payment 2) vì thấy cần thiết nếu làm mảng nhân thọ. Đúng là nhìn được thực tế rồi nên quay lại học hành hiểu hơn hẳn, lại có thời gian học tập trung 1 môn thôi nên thi đủ điểm được miễn trừ cơ, mỗi tội phần 1 không đủ điểm nên trung bình môn này vẫn chưa được miễn, tiếc lắm.
Lắm lúc mình cũng nghĩ nếu ngày đó không chọn học Định phí mà đi học Sư phạm Toán thì giờ khéo mình đang là cô giáo làng ở một vùng quê hay đô thị nào của nước Úc rồi nhỉ. Cũng không tưởng tượng ra. 3 năm rưỡi học Đại học ngành Định phí dù không thành công về mặt học hành, nhưng cũng nên cơm nên cháo về mặt thành người, thành nghề. Việc học hành khó khăn ấy rèn luyện nên sự cẩn thận, khiêm tốn, bớt ảo tưởng về khả năng của bản thân, kiên nhẫn tìm hiểu vấn đề, bên cạnh những kiến thức chuyên ngành. Đó là những đức tính và kĩ năng cần có để làm việc và làm được việc trong ngành bảo hiểm. Và mình vẫn cảm ơn Đại học Macquarie, chuyên ngành Định phí về tất cả những điều ấy.



All reactio

Wednesday, 17 August 2016

Hưởng ứng trào lưu #firstsevenjobs - 7 công việc đầu đời!

#firstsevenjobs. 7 công việc đầu tiên trên đất Úc kiếm ra tiền.

1. Gia sư cho trẻ con nhà cô chú. Lúc đó mới sang Úc được vài tháng, mới thoát được lớp tiếng Anh, vào lớp 10 được vài tuần, được cô nhờ dạy Toán và Tiếng Việt cho em nhà cô đang học lớp 7. Em bé thông minh, học không hề kém môn Toán và có cá tính nhất định, nên dạy em ấy cũng là 1 kỉ niệm vui. Và điều mình nhận ra sau khoảng thời gian tiếp xúc với mấy đứa trẻ nhà cô chú đó là, trẻ con gốc Việt ở Úc, dù gia đình có thuộc diện ngăn nắp quy củ và tương đối truyền thống hơn so với mặt bằng chung, các em vẫn có những sự mạnh bạo tiềm ẩn nhất định của người Tây phương mà bố mẹ các em hay mình không có.

2. Trông hàng cho nhà bà – tức nhà mẹ của cô. Tháng đó ông đi Việt Nam và cuối tuần anh ở nhà bà mải đi đá bóng nên bà bảo xuống trông và bán hàng cho bà. Ngồi mốc cả ngày ngoài cửa hàng bán được vài cái thẻ nạp điện thoại với thẻ sim rẻ gọi điện về Việt Nam. Hôm nào may thì bán được 2 3 cái điện thoại, loại Nokia cục gạch. Chán chết! Chỉ mong mỗi bữa trưa bữa tối bà nấu món gì giống ở nhà, và được xem VTV3 vì nhà bà lắp cáp có đài VTV. Xong cứ đang xem được 1 tẹo thì lại mất tín hiệu khi máy bay bay qua:-ww

3. McDonalds. Thanh niên nào đi du học từ lúc dưới 16 tuổi mà không từng đi làm ở mấy quán ăn nhanh thì thuộc của hiếm đó. Tính mình vốn ưa sự chính xác, nên mình ghét McDonalds thậm tệ ở cái trò, xếp lịch cho nhân viên làm lúc 11h trưa, nhưng toàn để đến 12h mới cho bắt đầu. Vì nó đợi bữa trưa đông nó mới cần đủ người. Chiều đúng lịch, ví dụ 5h mới hết ca, 4 rưỡi thấy vắng nó kêu vào tắt đồng hồ đi về. Hôm nào đông quá thì nó kêu ở lại thêm tới 7h tối đi. Giờ giấc chả bao giờ làm đúng như ca nó xếp. Đứng ngoài lấy order của khách cũng phải vừa chạy vừa sắp nước, sắp khoai, xong gặp phải mấy thể loại bớt rau, thêm 2 miếng thịt, 3 miếng trứng, combo đã vậy xong cứ hỏi linh tinh đổi loạn xạ lên nhức hết cả đầu. Nên ở McDonalds sướng nhất là được đi lởn vởn dọn bàn, đổ rác, và dọn nhà vệ sinh. Nhà vệ sinh tiếng thế cũng sạch và thơm chán, vào chỉ lau qua cái sàn rồi xịt xịt cái bệ. Tóm lại sau 1 tháng ở McDonalds thì mình biết cách lau sàn không để lại vết giày, và luyện cách nhịn khách và mấy ông bà quản lí, vì mặt mũi họ dù có đâm lê cỡ nào thì mặt mình cũng cứ phải như Thị Nở.

4. Đời sinh viên của mình may mắn gắn với mỗi việc dạy thêm. Đầu tiên là dạy học 1-1 tại trung tâm. Phải cảm ơn bác Kevin Tran đã tạo điều kiện cho mình đặt bước chân đầu tiên vào cái ngành dạy thêm-học thêm trên đất Úc. Hồi đó cũng hâm lắm cơ, mất 1 tiếng rưỡi ngồi tàu từ trường xuống khu đó dạy học được 1 tiếng, rồi lại mất 1 tiếng nữa đi vừa tàu vừa xe buýt về nhà. Học sinh là 1 thằng bé lớp 10 đến nhân chia phân số vẫn còn làm sai, dạy nó lộn ruột lắm! Cũng may là sau khi học mình được 2 tháng, điểm thi cuối kì của nó tăng được từ 47-51%, cũng coi bõ công đi lại.

5. Sau đó đăng kí với 1 trung tâm môi giới gia sư, giới thiệu cho được 1 em gái lớp 11, đang học trường điểm nên học khá ổn. Em nó học thêm môn Toán nâng cao vì bạn bè ở lớp đều học thêm và biết trước kiến thức, nên em sợ quá muốn học trước. May là em gái này ở gần trung tâm trên, kết hợp đi lại chung 1 buổi. Thế là toàn dạy xong em trai lớp 10, chạy hộc tốc 7 phút ra ga tàu để kịp chuyến lên nhà em gái cách có 2 3 trạm cho đúng giờ. Đang dạy cái đứa học kém sang dạy đứa học nâng cao sướng hẳn lên. Em gái này chỉ học có 1 tháng cho lấy lại sự tự tin trong môn học, chứ khả năng của em không cần đến học thêm, nên mình cũng tiếc lắm.

6. Chán dạy học nên 1 tháng nghỉ đông năm nhất, mình xin đi làm phỏng vấn viên theo dự án, qua điện thoại lẫn trên đường phố (phone/street interviewer). Đại loại là ở khu dân cư nhiều người Việt, Ủy ban phường, xã cần hỏi ý kiến người dân về dịch vụ này kia, họ giao cho 1 công ty thầu chuyện đi lấy số liệu, khảo sát ý kiến từ người dân, và công ty nó cần người nói được tiếng Việt nên thuê mình. Lương thì cao, mà mình không mặn mà gì cả. Vì cái khảo sát dài đến cả 5 trang giấy, gọi điện cho người ta gặp phải người Việt thích kể chuyện dài dòng, nói cả nửa tiếng đồng hồ mới xong 1 cái khảo sát. Người ta tiếp chuyện còn là lịch sự. Có người người ta nghe thấy tiếng Việt còn dập luôn bụp cái điện thoại: “No Asian” (Không nói tiếng châu Á). Rồi đi lại cả 8 tiếng đồng hồ trên phố để hỏi người dân ý kiến về cái dự án xây dựng đường xe điện trên không (2 năm rồi từ ngày mình làm khảo sát này, vẫn đang xây chưa xong kìa). Gặp phải mấy ông bà tốt bụng, sẵn sàng bỏ 5 10 phút dừng lại làm khảo sát thì như mở cờ trong bụng, không thì đi rã rời mới gặp được 1 người. May là làm có 2 tuần là xong việc thời vụ này, tiền lương vẫn nhận đủ và kịp thời ngay tấp lự. Sướng mỗi thế!

7. Rồi cuối cùng ổn định với công việc trợ giảng ở 1 trung tâm học chương trình cá nhân trong suốt 2 năm liên tiếp. Nghĩa là tổ chức giáo dục đó có chương trình học riêng của họ, học sinh tự đọc bài, tự làm, ở mức độ phù hợp, được xây dựng để các em có thể tự học mà không cần sự trợ giúp, giảng dạy của giáo viên. Việc của mình chỉ có mỗi chấm bài, bài trên lớp lẫn bài về nhà, và vào điểm. Thỉnh thoảng cuối tháng thì ngồi đếm giấy tờ, phiếu bài phát ra, thu lại rồi nhập báo cáo cho chị để in ấn thêm. Đây là công việc mình yêu nhất, tâm huyết nhất trong tất cả mọi thứ đã làm, vì nó phù hợp với sở thích, tính cách của mình. Và đây cũng là nơi mình hiểu rõ nhất cái câu: “Muốn người ta yêu mình thì mình phải yêu người ta trước”. Trung tâm của chị xa cũng gần chết, đi xe buýt nửa tiếng từ trường đến trạm chung chuyển, rồi đi bộ từ trạm xe buýt vào đến trung tâm cũng phải mất gần nửa tiếng nữa. Mình toàn học xong ở trường là đi làm luôn nên thành ra đi làm sớm. Chị quý, làm xong chị toàn đưa ra bến xe buýt. Xong đợt chị nghỉ “chống lầy”, bác gái - mẹ chị xuống quản trung tâm thay. Bác cũng quý lắm, lúc về còn chở luôn ra bến tàu, bắt tàu về thẳng nhà, khỏi phải nhảy xe buýt. Rồi bác cho thuê căn hộ riêng của bác lúc mình mới ở Việt Nam sang lại sau Tết, hôm nào bác nấu cái gì ngon bác sai chị mang sang cho ăn (tại căn hộ cũng gần nhà bác), rồi bác xếp lịch cho đi làm ở trung tâm của bác (bác cũng mở trung tâm dạy học y hệt). Tại mình cũng biết điều à, nên ra lúc xin nghỉ ôn thi, nghỉ 3 tháng cuối năm về nhà, bác với chị lúc nào cũng cười tươi vui vẻ, lúc sang nhắn 1 cái tin là tuần sau lại đi làm bình thường. Yêu kinh khủng. Rồi 2 trung tâm của bác với chị sát nhập để bác nghỉ hưu, chị cho mình toàn quyền dạy bọn trẻ lớn (trình độ từ biết làm phân số đổ lên), vì lí do em super soi chấm phẩy ghê quá, mấy đứa bé vỡ lòng nó sợ lắm. Thế là tự nhiên được coi như lên chức, hết làm trợ giảng, lên làm cô giáo, cũng vui lắm! Mà rồi phải dừng, vì mình cảm thấy 2 năm cũng là vừa xinh và đầy đủ cho 1 mối duyên. Giờ là thời gian để mình khám phá những điều mới thử thách hơn. Nhưng công việc này vẫn mãi là công việc yêu thích nhất của mình!

------> Bài học rút ra từ 7 công việc đầu đời là: mình phù hợp với những công việc ít nói và cần sự chính xác,nhẫn nại; và những công việc cần nhiều tới sự ăn nói, giao tiếp hơn, như sales (bán hàng) với mình là muôn đời ca bài “Chúng ta không thuộc về nhau”.