Chuyện Đại học

Dạo này có vài chuyện liên quan tới Úc châu, rồi mấy người hỏi chuyện thời Đại học của mình, những hình ảnh của 3 năm rưỡi miệt mài ở Đại học Macquarie (MQ) được tua lại trong đầu, thật chậm rãi...

Sau khi thi tốt nghiệp lớp 12, mình cân nhắc nghiêm túc giữa 3 nguyện vọng: học Định phí ở MQ, học bằng đôi Kinh tế & Sư phạm Toán ở Đại học Công giáo Úc (ACU), hoặc học Khoa học Thống kê ở Đại học Công nghệ Sydney (UTS). Hỏi mẹ thì mẹ bảo học ngành nào ngắn nhất, thêm 1 năm là không biết sẽ xảy ra những chuyện gì; cộng với chút ‘lý trí’ của đứa trẻ chưa 18 trong thời điểm quan trọng ấy, mình cắp cặp tít lên khu vực phía bắc Sydney để đi học Định phí ở MQ. Khái niệm về Định phí với mình là học xong đi làm ngồi tính phí bảo hiểm, hoặc vào ngân hàng phòng đầu tư ngày ngày xem bảng điện chứng khoán/giá vàng/giá ngoại tệ rồi mua thấp bán cao. Đơn giản vậy thôi!

Ấn tượng về thời học Đại học của mình tóm gọn ở 1 chữ KHÓ. Môn quái gì cũng khó, khó lắm, học hành tối ngày không có thời gian trống nhiều để đi làm, đi chơi. Sinh viên Định phí có cái khổ là ngoài chuyện thi đủ 50% để qua môn trong trường, mà còn phải thi được 65% (điểm Credit trở lên) để được miễn trừ (exemption) cho chứng chỉ đi làm cấp bởi Hiệp hội Định phí Úc. Mấy môn bổ trợ ngoài chuyên ngành chính, học cùng cả khoa nên không phải môn khó, ví dụ như Toán cao cấp, Kinh tế vĩ mô vi mô, v.v. cũng phải học đàng hoàng. Tới mấy môn tự chọn không liên quan như IT, bài luận cuối kì đòi viết tới 7,000 – 8,000 chữ, mà viết văn ở Đại học có chém bừa được đâu, luận điểm dẫn chứng đủ các thể loại nguồn rồi kiểm tra xem có bị đạo văn, đang học giải trí tới lúc làm bài cuối môn nhức hết cả đầu.

3 kì học đầu tiên (1 năm rưỡi đầu) trôi qua tương đối êm ả, mình thi đủ điểm miễn trừ mấy môn đầu tiên của Định phí như Xác suất, Toán tài chính, với mấy môn hỗ trợ như Kinh tế, Tài chính, Kế toán, không có gì khó khăn. Êm ả với mình thế thôi, mà mình để ý cứ hết mỗi kì lại thấy rụng mất vài gương mặt quen. Hỏi ra mới biết mấy kì đầu tiên đối với những môn của Định phí hay mấy môn để xây dựng kiến thức nền rất quan trọng như Xác suất, Thống kê; nếu sinh viên thi không đủ 65%, điểm tổng kết cả kì tầm 2.5/4.0 thì hẳn là nhận được mail của ông thầy chủ nhiệm kêu chuyển ngành đi, học hành thế không theo được Định phí đâu. Thế là bạn bè cứ rụng dần rụng bớt, đi học ngày một thưa thớt.

Công cuộc học hành ở Đại học thực sự khó khăn từ kì 2 năm 2, khi người ta bắt đầu dạy tới những thứ như Phân tích phương sai (ANOVA), Phân tích hồi quy (Regression) của môn Thống kê, và Chi trả ngẫu nhiên phần 1 (Contingent payment 1) của Định phí. Phong cách dạy học từ lúc này trở đi là trên giảng đường (lecture) và lớp nhỏ (tutorial/tute) chỉ dạy lý thuyết và làm bài tập củng cố lý thuyết, còn tới lúc đi thi là ứng dụng lý thuyết vào bài toán thực tế. Đề thi nó không còn đọc lên một phát là biết áp dụng công thức nào thay số vào là xong. Nhớ học quả chi trả ngẫu nhiên kia bắt đầu hiểu được lý thuyết về xác suất còn sống, xác suất tử vong, số lượng còn sống đầu kì cuối kì, bắt đầu biết diễn giải ý nghĩa đằng sau các biểu thức xác suất sống với chả chết thì chương trình học nó đã nhảy tới A lớn a nhỏ (dòng tiền trong tương lai, chiết khấu về hiện tại có bao gồm xác suất tử vong), xác suất tử vong trên tập có chọn lọc với không chọn lọc rồi. Chưa kể kì đó còn học 1 môn kinh điển của sinh viên Định phí là môn Xác suất Tổ hợp (Combinatorial Probability). Môn này rất đáng sợ vì bài nào cũng làm được, cách mình suy nghĩ thấy logic rồi mà đọc đáp án cũng thấy đáp án đúng, xong cũng không biết mình sai ở đâu. Ông thầy theo style là tụi bay không biết như thế là đúng hay sai thì đừng cố đấm ăn xôi, viết lung tung trong bài thi sai lệch hẳn kiến thức cơ bản là thầy trừ điểm, tính điểm âm. Làm xong không ghi ra cách kiểm tra lại đáp số xem có hợp lí chưa cũng trừ điểm. Chuyện âm điểm là bình thường khi học môn này. Ngay từ trong trường đã dạy cho các cháu Định phí viên tương lai không được giấu dốt và hết sức thận trọng như thế đấy. Hết năm 2 là thi trượt thêm 1 mớ nữa, chính thức ‘chốt sổ’ được khoảng 30 gương mặt Định phí trẻ tiềm năng cung cấp cho thị trường lao động. Tới đây là mình còn vớt nốt được đủ điểm miễn trừ cho môn Xác suất (nửa sau môn FM và môn VEE Maths Stats), còn lại môn Chi trả ngẫu nhiên phần 1 kia là chỉ đủ qua thôi, không đủ điểm miễn trừ.

Sang tới năm 3 là thôi không còn biết đang học cái gì nữa rồi, cộng với thời điểm đó mình không nhìn ra được ứng dụng của những kiến thức đã học trong thực tế, nên học hành rất chống đối, xác định chỉ học đủ điểm qua môn còn ra trường thôi. Học đủ các loại rủi ro với mô hình, mô hình tài sản công nợ, mô hình chuyển tiếp, mô hình nhiều trạng thái, lý thuyết trò chơi, rồi tính tuổi theo năm đã qua (Age Last Birthday) hay năm sắp tới (Age Next Birthday) vẽ mấy cái sơ đồ rồi di chuyển qua lại đang qx thành q(x+1/2), thầy làm như đi chơi mà tới mình làm thì như chơi sổ xố đoán bừa, v.v. học đủ mọi thứ mà chả hiểu dùng làm gì. Tới năm 3 này môn nào đi thi cũng cho mang tài liệu vào, nhẹ thì mang 1 tờ A4 tới nặng thì muốn mang bao nhiêu sách vở thì mang, vẫn trượt như rạ. Tiếp nối truyền thống từ năm 2, giáo viên chỉ dạy lý thuyết, còn lúc thi là áp dụng lý thuyết vào bài toán thực tế. Ví dụ chỉ dạy tính ra xác suất ràng buộc 2 người nhưng vào thi là xác suất ràng luôn cả gia đình, rồi có cả dòng tiền nhận được nếu người này ‘tèo’ trước người kia rồi di chúc chia lại cho 2 con theo xác suất còn sống của 2 đứa con. 1 bài trong đề thi cuối kì toàn có từ câu a tới câu p câu q, làm tới câu f câu g là hồn vía bay tứ tung hết rồi nên thi cử điểm kém lắm.

Đỉnh điểm là mình trượt 1 môn về dự phòng bên Phi trong kì cuối cùng của năm 3, tài liệu học từng tuần đọc thì hiểu, bài tập trên lớp cũng đọc hiểu được, mà bài thi thì không biết làm, không ngọ nguậy được tí nào. Trượt đúng kì cuối nên khỏi tốt nghiệp đúng hạn, nên thành ra 3 năm rưỡi mới học xong. Trong cái rủi có cái may, năm thứ 4 đó nửa đầu năm về đi làm ở Sài Gòn, lại được vào đúng “trường Đại học bảo hiểm” ở Việt Nam thay tạm cho 1 chị nghỉ sinh. Nửa năm ở Pru đó giúp ích rất nhiều cho mình trong việc nhìn thấy hoạt động thực tế của 1 Công ty bảo hiểm, nhìn ra phần nào những thứ xác suất và chiết khấu dòng tiền học trong trường là thứ cơ bản phải hiểu để sử dụng trong công việc sau này. Bên cạnh đó còn là bước chân đầu tiên vào ngành bảo hiểm, là những mối quan hệ mà các anh chị đã rất có tâm dạy cho những kiến thức, những thói quen ban đầu đã giúp định hình cách tiếp cận công việc của mình sau này. Nếu không có 6 tháng ở Pru năm ấy, mình chịu không biết học xong có tự xin vào đúng khối Định phí của công ty nhân thọ nào được sau khi tốt nghiệp không với cái kết quả học hành thế kia. Sau 6 tháng hợp đồng ở Pru quay lại trường học nốt môn cuối, lần này chọn học phần 2 của cái môn Chi trả ngẫu nhiên kia (Contingent Payment 2) vì thấy cần thiết nếu làm mảng nhân thọ. Đúng là nhìn được thực tế rồi nên quay lại học hành hiểu hơn hẳn, lại có thời gian học tập trung 1 môn thôi nên thi đủ điểm được miễn trừ cơ, mỗi tội phần 1 không đủ điểm nên trung bình môn này vẫn chưa được miễn, tiếc lắm.

Lắm lúc mình cũng nghĩ nếu ngày đó không chọn học Định phí mà đi học Sư phạm Toán thì giờ khéo mình đang là cô giáo làng ở một vùng quê hay đô thị nào của nước Úc rồi nhỉ. Cũng không tưởng tượng ra. 3 năm rưỡi học Đại học ngành Định phí dù không thành công về mặt học hành, nhưng cũng nên cơm nên cháo về mặt thành người, thành nghề. Việc học hành khó khăn ấy rèn luyện nên sự cẩn thận, khiêm tốn, bớt ảo tưởng về khả năng của bản thân, kiên nhẫn tìm hiểu vấn đề, bên cạnh những kiến thức chuyên ngành. Đó là những đức tính và kĩ năng cần có để làm việc và làm được việc trong ngành bảo hiểm. Và mình vẫn cảm ơn Đại học Macquarie, chuyên ngành Định phí về tất cả những điều ấy.

All reactio

Thiên hướng của trẻ

Tôi ở nhà là út, út của cả 2 bên nội ngoại, tới bây giờ các bác, các anh chị vào nhà toàn gọi “Em bé đâu?”, “Em bé hôm nay mới thấy mặt ở nhà” chứ còn không gọi em Hương, nên cảm giác lúc nào cũng bé bỏng. Được bà mẹ tuyên bố không đi khỏi nơi cư trú quá bán kính 3km, nên mỗi độ mẹ “khâm sai” kêu 2 chị em đại diện gia đình đi ăn cỗ bàn là tôi cảm thấy mình khác lắm, người lớn ghê lắm, người lớn rồi nên giờ phải lo chuyện gia đình đi nhé.

Như cái chuyện học hành của mấy đứa cháu chẳng hạn. Thỉnh thoảng mấy anh chị nhắn hỏi có nên cho cháu nó học trường này trường nọ, theo học môn này môn kia, là cảm thấy trách nhiệm nặng nề dễ sợ. Cô chúng nó mà, ý kiến của cô là ảnh hưởng tới tương lai của đứa trẻ, chuyện không đùa được : )).

Các bố mẹ giờ có hiểu biết hơn thời bố mẹ tôi, nên sát sao kĩ hơn, muốn nó tốt từ những bước đầu, mà tôi thấy anh chị tôi lo sớm quá = )) Có đứa trẻ bộc lộ thiên hướng rõ ràng từ nhỏ, có đứa tới hết phổ thông vẫn chưa biết mình muốn làm gì, rồi thế hệ khác nhau, nên khó để dập khuôn kinh nghiệm.

Thế hồi bé tôi thiên hướng gì ấy nhỉ?

Tôi học đàn trong gần 5 năm cấp 1, là ví dụ cũng khá điển hình cho phương pháp dạy 3D của mấy thầy cô dạy nhạc cho trẻ con: vừa dạy, vừa dọa, vừa dỗ. Không đứa trẻ nào thích tập đàn cả mà đứa nào cũng phải bị ép mới có thành tích được. Tôi năm nào đi thi cũng giải nhất trung tâm Suối nhạc (tiền thân của trường Việt Thương bây giờ), có năm lớp 4 cá biệt trung tâm cử đi thi còn dành giải nhì liên hoan độc tấu toàn miền Bắc. Bố tôi lúc đó vẫn câu cửa miệng cho con gái học đàn để nó nền nã nhẹ nhàng chứ mong gì thành Đặng Thái Sơn đâu, cô giáo dạy đàn cười anh cứ nói thế, dù không khen trực tiếp, nhưng cô vẫn nhận xét làm tôi rất nhớ: “Với bạn khác nếu tập bài mới thấy khó quá thì cô phải điều chỉnh ngay nhưng riêng bạn Hương thì cô có thể ép. Con chịu được áp lực và muốn làm tốt.” Tôi chẳng biết mới 7 8 tuổi mình bộc lộ điểm gì, nhưng có lẽ sự nhạy cảm của giáo viên âm nhạc đã rất chuẩn xác. Giờ tôi vẫn thỉnh thoảng ngoạc lên với mẹ tôi, ngày đó để cho con học đàn chuyên nghiệp thì bây giờ có phải nhà này có cô nghệ sĩ đàn piano rồi không. Thế là mẹ tôi đốp ngay, ờ rồi cạp cái gì ăn hả con. Hahaha.

Còn chuyện học văn hóa, tôi là “gà công nghiệp” chính hiệu, “gà chọi” trường chuyên lớp chọn trong lò trường công từ bé, thiên hướng Khoa học tự nhiên rất rõ ràng. Những năm cấp 2 học sinh giỏi nhờ môn Toán Lý Hóa toàn trên dưới 9 phẩy kéo điểm trung bình lên, chứ môn Văn không bao giờ quá 7,5, ngoại ngữ tiếng Anh cũng chỉ trên dưới 8,0. Điểm thi Đại học hay ngành nghề chính bây giờ cũng là Toán chủ đạo. Nhưng những bài tập được điểm cao nhất trong thời kì đi học của mình, cao ở mức bùng nổ, chính chủ còn không tin được vào bản thân, thì lại nằm ở những môn viết văn và ngoại ngữ. Thi Ams cấp 2 điểm Tiếng Việt cao hơn điểm Toán. Cấp 3 ở Úc chọn học tiếng Trung vì lí do ban đầu là hết môn khác để chọn, học lớp 11 cho vui thôi rồi lớp 12 học tăng Toán lên để bỏ tiếng Trung đi. Xong rồi quay ngoắt 180 độ, học tiếng Trung đam mê, bỏ Hóa học tiếng Trung cho lớp 12, tốt nghiệp điểm cao nhì bang, học nhiều như học Toán, còn tiếng Anh học rất đối phó. Cô giáo dạy tiếng Trung đã rất nhiều lần chấm bài để lời phê đại ý là con vừa phải thôi :)), đề bài chỉ yêu cầu ghép 5 từ thì làm luôn ghép 15 từ, viết đoạn văn 50 chữ thì làm luôn bài văn 100 chữ. Còn các thầy cô giáo tiếng Anh thì nhắn với chú giám hộ lúc họp phụ huynh là nhắc con phải dành thời gian học đều các môn, tiếng Anh là môn bắt buộc tính điểm mà thấy nó chỉ học Toán với tiếng Trung là không được đâu. Lên Đại học cũng thế, môn Actuary chính thì học hành rất lẹt đẹt, điểm chỉ toàn quá bán để qua môn. Chương trình học bắt học 1 môn của khoa khác thiên về xã hội học thì năm 2 chọn học môn Châu Á trong bối cảnh toàn cầu, viết bài văn cuối kì về tranh chấp biển Đông được 90 điểm mà không tin vào mắt mình. Đại học viết văn được điểm 9 nghe như điều viễn tưởng vậy. Năm 3 học 1 môn tự chọn khác về Âm nhạc trong báo chí, tổng kết môn được loại D, Distinction (75-85), cao hơn hết tất cả các môn chuyên ngành Định phí. Đấy là học văn hóa viết lách được Giáo sư, Tiến sĩ chấm bài. Còn bên ngoài thì facebook những năm học Đại học lúc nào cũng có bài viết từ bình luận văn hóa nghệ thuật tới chuyện trong nhà ra ngõ. Ngày đó mê cô ca sĩ Thu Phương lắm, viết bài lấy vé xem ca nhạc, có bài đăng báo được nhuận bút 75k đấy. Có lần bình luận chuyện Thu Phương xuất hiện trên chương trình Quán thanh xuân, nội dung là Thu Phương mà còn lên chương trình về chuyện thời xưa, đài Quốc gia VTV vậy rồi thì có thể mong 1 ngày thấy bà Khánh Ly hay ông Nguyễn Ngọc Ngạn trên VTV không nhỉ. Mẹ tôi đọc được tưởng con bé dính vào cộng đồng người Việt ở hải ngoại chính trị chính em gì, được ai thuê “đâm thuê chém mướn” bằng câu chữ trên mạng, nên gọi sang la tôi sấp mặt là. Facebook em thôi mà mẹ em làm quá =))).

Bởi vậy từ cá nhân thì tôi cũng chẳng biết tôi thuộc trường phái nào. Toán biết làm tốt và là nghề nghiệp chính kiếm cơm hàng ngày. Bên cạnh thiên hướng Toán thì khả năng ngoại ngữ và giao tiếp cũng thuộc diện không tệ, vẫn song hành cùng khả năng làm Toán để cân bằng được nhiều việc. Thế có quan trọng phải nhìn ra được đứa trẻ có thiên hướng về yếu tố nào không? Có thì tốt để phát triển yếu tố đó thành một điều đặc biệt, còn không thì cứ để phát triển đều. Quan trọng là bố mẹ đồng hành để hướng trẻ có sức khỏe, có ý thức, còn chuyện nó học được môn nào thì cứ để từ từ rồi xem, tới lớp lớn cấp 3 thì định hướng nghề nghiệp dần sau.

“Chẳng thấy nó học hành gì, chỉ cắm mặt đánh điện tử là nhanh” – “Ôi giời thế sau này làm VĐV E-sport, không phải lo chị ơi”, tôi nói chị tôi thế! = ))

Actuarial Studies - Lối rẽ định cư cho khối ngành Kinh tế tại Úc

Với số điểm định cư ngành Kế toán (Accounting) đang ngày một tăng cao, bạn trăn trở không biết còn ngành nào về Kinh tế kinh doanh định cư “dễ thở” hơn để mình theo học.

Hãy thử tìm hiểu về ACTUARIAL – ngành học kết hợp giữa Kinh tế và Toán, rất có thể là 1 lựa chọn bạn đang tìm kiếm đấy!

** Actuarial là gì?

Actuarial Studies/Actuarial Science, hay Định phí (bảo hiểm), là ngành học sử dụng các phương pháp Toán và thống kê để đánh giá rủi ro trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính, hay các lĩnh vực khác (Wikipedia).

Actuary – những chuyên gia Định phí thường làm việc trong các công ty bảo hiểm nhân thọ (bảo hiểm con người, sức khỏe, tai nạn, v.v.) và phi nhân thọ (bảo hiểm xe, nhà cửa, cháy nổ, v.v.), ngân hàng, quỹ đầu tư, hay cả những lĩnh vực tưởng chừng không liên quan như Y tế, Quân đội.

Một ví dụ về công việc của Actuary, dựa vào số liệu về độ tuổi lái xe, thông tin tai nạn, lịch sử lái xe của từng nhóm tuổi, từng giới tính, họ chính là người tính ra mức phí bảo hiểm bạn phải đóng khi mua bảo hiểm cho ô tô của mình.

** Triển vọng về nghề Actuary?

Tại Mỹ, Actuary đứng trong top 10 ngành tốt nhất dựa trên 4 yếu tố: môi trường làm việc, lương thưởng, triển vọng nghề và áp lực.

Tại Úc, theo PayScale, mức lương trung bình của Actuary dao động ở $99,000/năm. 1 sinh viên ngành Actuarial Studies mới tốt nghiệp có mức lương khởi điểm khoảng $55,000/năm.

Tại Việt Nam, Actuarial là 1 ngành còn mới mẻ, chưa có trường Đại học đào tạo nên số lượng Actuary còn ít, nhất là khối ngành bảo hiểm phi nhân thọ. Các bạn du học ngành Actuarial khi về nước đều rất dễ dàng kiếm việc.

** Chương trình học Actuary?

Để được công nhận là Actuary (qualified), bạn cần vượt qua các kì thi của 1 hiệp hội Định phí được công nhận, như hội Định phí Úc (Actuaries Institute).

Chỉ có 7 trường Đại học ở Úc đào tạo ngành này. Sau khi học xong bằng Cử nhân/Thạc sĩ và vượt qua yêu cầu về điểm số với những môn học Định phí, bạn sẽ được exemption (miễn giảm) từ hiệp hội.

Có 3 phần thi để trở thành 1 qualified Actuary của hiệp hội Úc:

- Phần 1 tương đương với bằng Cử nhân Định phí 3 năm (Bachelor of Actuarial Studies), bao gồm 8 môn Core Techniques. Chương trình học Cử nhân trong trường Đại học đặt nặng vào Toán và Xác suất thống kê trong 1 năm rưỡi đầu tiên, sau đó bạn sẽ áp dụng những kiến thức này để áp dụng vào những môn chuyên ngành: bảo hiểm, đầu tư, tài chính sau đó. Với những môn quan trọng là nền tảng cho ngành học sẽ có những yêu cầu về điểm để đảm bảo bạn có thể học tiếp, nếu bạn không đủ điểm sẽ phải học lại môn đó hoặc chuyển ngành.

Ví dụ tại Đại học Macquarie, môn Thống kê kì 1 năm 1 các bạn học Actuarial cần đạt Credit (65+) để có thể đăng kí học tiếp môn Xác suất cho năm 2.

- Phần 2 của kì thi Actuarial bạn có thể học trong trường Đại học thông qua việc học 2 bằng Cử nhân – double degrees (Cử nhân Định phí và Tài chính, Định phí và Khoa học, v.v.) hoặc học Thạc sĩ.

- Phần 3 dự thi kì thi bên ngoài với hiệp hội Định phí.

** Cơ hội định cư

Actuary nằm trong danh sách ưu tiên định cư. Do đặc thù ngành học khó nên số lượng tốt nghiệp ngành này ít hơn so với các ngành Kinh tế khác (khoảng 50-70 bạn tốt nghiệp cả Cử nhân và Thạc sĩ, x 7 trường trên toàn quốc), trong đó chỉ tiêu định cư của Bộ Di trú cho ngành này hàng năm rơi vào khoảng 1,000, nên bạn sẽ có ít cạnh tranh hơn, nhân cao cơ hội định cư.

Ảnh: Internet