Showing posts with label ATAR. Show all posts
Showing posts with label ATAR. Show all posts

Sunday, 27 June 2021

Mẹ và chuyện thi tốt nghiệp phổ thông ở Úc

Mấy hôm nay HN trẻ con đi thi chuyển cấp vào 10. Hàng xóm nhà mình có 1 em trai đi thi, thằng bé ăn chơi ở nhà này từ lúc bé tí, nên 2 sáng nay bà Lùn có việc sáng sớm phải dạy mở cửa cho cháu nó vào khấn cụ với bác Béo để thi cử may mắn. Con cái đi thi một, vòng ngoài cha mẹ gia đình đi thi mười. Chăm cho con cả năm, tới ngày lên thớt thì lo lắng, bồn chồn đứng ngồi không yên cả ngày, trông nhà cô chú hàng xóm mấy hôm nay rộn ràng lắm, rộn ràng luôn cả sang nhà mình.

Bà Lùn chỉ một lần trải qua cảm giác này với em lớn, còn em bé không thi lớp 10 ở VN. Nhưng bà Lùn lại có 1 trải nghiệm cũng đặc biệt hơn những bà mẹ xung quanh, là con gái thi tốt nghiệp phổ thông kiêm thi Đại học ở nước ngoài, 1 nền giáo dục mà bà chẳng có tí khái niệm học hành, thi cử tính điểm ra sao. Có chú giám hộ và con gái cũng đã giải thích ngắn gọn dễ hiểu nhất rồi, nhưng con cái đứng trước 1 kì thi bản lề rất quan trọng vậy mà không ở cạnh thì cũng đứng ngồi không yên cả năm trời ngày đó.
Thế mới thấy các bà mẹ có 1 năng lực cảm nhận và quản lý rất siêu cao thủ về con cái mình, xuyên biên giới, xuyên ngôn ngữ. Mẹ Lùn nhà này tiếng Anh không biết, nhưng con học hành từng kì từng môn điểm số ra sao, thầy cô nhận xét thế nào biết hết. Mỗi kì chú giám hộ đi họp phụ huynh về là 2 đầu cầu 2 nửa xích đạo gọi nhau ơi ới bàn chiến thuật tưng bừng là, em bé thì nằm im thở khẽ xem gọi chú xong có gọi mình nói gì không. Không biết tiếng Anh thì cũng có sao, vẫn sắp xếp được người biết tiếng Anh để nắm tình hình tuốt tuột. Chuyện gì con kể cũng quên, chứ riêng mấy chuyện quan trọng như tới ngày đóng học hay con thi học kì rồi thi tốt nghiệp ngày nào thi môn nào, thi từ mấy giờ tới mấy giờ thuộc làu làu không phải nhắc. Ở Úc do có nhiều môn học lựa chọn nên thi tốt nghiệp cả tháng trời, mỗi tuần thi có 1 môn, nên cả cái tháng đó là gọi sang nhắn nhủ lo học bài nghỉ ngơi sát sao lắm. Bình thường cuối tuần mới gọi thôi, tháng đó rảnh ra là gọi vì biết không phải đi học ở nhà ôn thi tốt nghiệp. Gọi sang bất chợt mà giờ đó đang ngoài đường là hỏi ngay nay đi đâu không học bài à con. Tới ngày đi thi thì tự căn giờ rất chi là chuẩn, nó thi sáng thi chiều từ giờ này tới giờ này, biết luôn thi xong giờ đó là con bé này phải mò cái gì ăn ở trên trường đã rồi mới về, tính luôn giờ đi xe lửa phải tầm này mới về tới nhà là còn để gọi sang hỏi làm bài được không. Ở nhà thì có bác gái Malay biết hôm sau cháu đi thi là y rằng tối nay em Hương được ăn canh thịt bò hầm khoai tây cà rốt. Đúng chuẩn các bà mẹ Á châu, có mấy món tẩm bổ cho con cái không lệch đi đâu được!
Thi tốt nghiệp xong phải đợi gần 2 tháng mới có kết quả điểm tốt nghiệp và điểm vào Đại học chứ không nhanh như ở VN. Có 2 ngày báo điểm, hôm trước báo điểm thi tốt nghiệp từng môn, từ điểm thành phần đó cộng trừ nhân chia thành 1 điểm vào Đại học thì hôm sau mới báo. Lúc đó mình đã về nghỉ hè, báo điểm 2 hôm là 6h sáng bên đó thành 2h sáng VN, thế là mẹ con khỏi ngủ, cũng chẳng đặt báo thức gì, tự động 2h sáng tỉnh ngủ, lật đật lên mạng xem điểm. Rồi nguyên 2 ngày hôm đó má mì sung sướng ra mặt, điểm thi của con cao quá mà, đủ điểm vào hết nguyện vọng đăng kí, chẳng lo nó trượt Đại học nữa rồi. Bạn mình năm sau cũng kể y chang, cả nhà đặt báo thức dậy từ 2h sáng 2 hôm liền xem điểm. Thi Đại học kiểu Tây hay kiểu Ta cũng không khác nhau mấy đâu, cha mẹ hồi hộp quá các con.
Sau này hết nghiệp đi học với nghiệp ở trời Tây rồi, mình rất hay phỏng vấn bà Lùn, sao ngày đấy cho con đi sớm thế mẹ không lo lắng gì sao. Và bà Lùn vẫn luôn có 1 câu trả lời rất dõng dạc rằng, đi học thì ấm vào thân chứ khổ sở gì đâu mà lo, còn mấy cái chuyện ăn ở sinh hoạt không chết người được, lại còn có chú với 2 bác Malay chăm rồi, lo lắm thì cũng chả ở cạnh nên thôi cho kệ tự thân vận động. Có thế mới nên người được.
Đúng, nhờ thế mới ra hình thù được như giờ!

Monday, 25 December 2017

Cách tính điểm thi lớp 12 ở bang NSW, Úc - Phần 2

Phần 2: ATAR – Nên hiểu như thế nào?




Ở phần trước mình đã giới thiệu về kì thi HSC và cách tính điểm tốt nghiệp cho các bạn học phổ thông tại bang NSW, Úc. Tuy nhiên, điểm thi HSC mà NESA thông báo ra chỉ để giải quyết việc các bạn tốt nghiệp lớp 12 với điểm số cao hay thấp. Nếu xác định học Đại học, còn 1 câu chuyện khác các bạn và phụ huynh cần quan tâm tới hơn, đó là ATAR (Australian Tertiary Admission Rank) – “điểm” vào Đại học và vai trò của UAC (University Admission Centre) – tạm gọi là Trung tâm tuyển sinh Đại học, nơi chịu trách nhiệm tính và thông báo “điểm” ATAR (sẽ thông báo lúc 9h sáng sau hôm có điểm tốt nghiệp HSC), phối hợp với các trường Đại học để gửi thông báo nhận học (offer) cho các bạn. Các trường Đại học ở Úc dùng con số ATAR để quyết định “điểm sàn” các ngành. Với các ngành đặc thù khác như Y, Nghệ thuật, các bạn có thể phải thi thêm UMAT (IQ), dự phỏng vấn, đi audition ca hát trình diễn thử, hay nộp portfolio những bản thiết kế của mình.

Để thuận tiện, mình có thể gọi ATAR là “điểm”, nhưng cần làm rõ rằng thực ra ATAR KHÔNG PHẢI LÀ ĐIỂM (mark), ATAR là THỨ HẠNG (rank). Nếu một bạn được ATAR 97, có nghĩa là bạn ấy lọt vào top 3% dẫn đầu của bang, nghĩa là nếu cả bang có 100 bạn, thì bạn ấy xếp thứ 3. ATAR cao nhất là 99.95 (mỗi năm có khoảng 45-50 bạn được điểm này), thấp nhất là 0, UAC chỉ thông báo khi ATAR = 30 trở lên, mỗi mức ATAR cách nhau 0.05 (99.95, 99.90, 99.85, v.v.). Các bạn được ATAR 99.90 trở lên sẽ tự động nhận được học bổng AUD 10,000/năm học cho bất kì ngành học nào tại USyd và UNSW.

Vậy ATAR được tính như nào?

Nếu như NESA cố gắng giải bài toán chênh lệch điểm thi trong trường giữa các trường và so sánh khả năng của khóa (cohort) năm nay với cohort trước, UAC đảm bảo việc các môn học sẽ được coi trọng như nhau để không bạn nào bị bất lợi do toàn học Văn-Thể-Mỹ chẳng hạn.

Thực ra điểm tốt nghiệp các bạn học sinh nhận được từ NESA (90, 85, 82, v.v.) đều đã trải qua 1 quá trình điều chỉnh lại, gọi là aligned mark (cho điểm bài thi HSC chung với toàn bang) và moderated mark (cho điểm tổng kết trong trường). Do đề thi năm đấy có thể dễ hơn, có thể khó hơn, nên điểm thật cho bài thi của các bạn (raw mark) sẽ được điều chỉnh lại để thể hiện đúng khả năng của các bạn so với yêu cầu môn học. Ví dụ như với Toán 4u (Extension 2), điểm thông báo ra thì trung bình các bạn được khoảng 92% thì điểm trung bình thật (raw mark) sẽ là tầm 75%.

UAC sẽ lấy điểm raw này (75%) từ bên NESA cho từng môn và thực hiện việc điều chỉnh điểm với từng môn, gọi là quá trình “scaling”. Scaling dựa trên điểm raw của học sinh, điểm trung bình (average) và độ lệch chuẩn (standard deviation), qua đó xác định thứ hạng của bạn so với cả cohort. Ví dụ, điểm trung bình cho môn English Advanced là 81, nếu bạn được 80, có nghĩa bạn xếp ở nửa dưới, vậy percentile (xếp hạng theo %) của bạn có thể là 48 49, dù bạn thi được 80 điểm. Sau khi có được percentile từng môn, UAC sẽ lấy percentile tổng của 2 units Anh văn và 8 units tốt nhất trong các môn còn lại để ra được 1 tổng percentile cho 10 units (gọi là aggregate percentile). Từ percentile tổng này sẽ tính ra ATAR, ví dụ có 50 bạn được tổng percentile 10 units (=5 môn, mỗi môn từ 0-100, tổng percentile dao động từ khoảng 0-500) là 480 – 490 lọt top 0.05% đầu bang thì ATAR của 50 bạn này sẽ là 99.95. 

Vậy câu chuyện rút ra ở đây là: điểm số không quan trọng, quan trọng là thứ hạng của mình so với các bạn cùng lứa.

Dù ATAR là việc đảm bảo các môn học được coi trọng như nhau nhưng vẫn có những câu chuyện được truyền tai về việc học môn này sẽ được scale tốt hơn môn khác. Scale tốt hơn ở đây có nghĩa là cùng 1 số điểm 85 cho 2 môn học, nếu học môn Lý thì percentile (xếp hạng) có thể scale lên tới 93, còn 85 điểm cho môn Kịch (Drama) thì percentile có thể scale xuống 84. Có những “quy luật bất thành văn” mà phụ huynh và các bạn nên biết như sau:

1. Các môn nâng cao luôn scale tốt hơn các môn bình thường. Ví dụ Toán 4u scale nhiều hơn Toán 2u, English Advanced scale tốt hơn English Standard. Vì thế nếu bạn có khả năng, nên chọn học các môn nâng cao.
2. Các môn Toán và Khoa học tự nhiên phần lớn scale tốt hơn các môn Xã hội. Tuy nhiên, sẽ không có sự khác biệt khi bạn được điểm cao, ví dụ thứ hạng nếu được 95% môn Hóa không khác nhiều so với 95% môn Họa. 
3. Với các môn Khoa học, Lý và Hóa scale tốt hơn Sinh.
4. Với các môn Xã hội, Kinh tế (Economics) scale tốt hơn Kinh doanh (Business Studies) hay Luật (Legal Studies). Sử hiện đại (Modern History) scale tốt hơn Sử cổ đại (Ancient History).
5. Với các môn Ngoại ngữ, cấp độ Trung cấp (Continuers) scale tốt hơn cấp độ Sơ cấp (Beginners).

Vậy chọn môn như thế nào để có thể được ATAR cao nhất và được lợi từ scaling?

Thực ra lời khuyên của thầy cô và kể cả những bạn khóa trước đã học qua lớp 12 rồi đều nói rằng, đừng quan tâm tới scaling. Hãy học môn nào mình thích nhất và có khả năng nhất vì sẽ phải học môn đó trong 2 năm, không thích thì không thể học tốt, thi tốt điểm cao được. Sau đó cần thực tế đôi chút, nhất là với các bạn học sinh quốc tế mới sang. Khả năng tiếng Anh của các bạn quốc tế sẽ rất khó để viết văn hay như các bạn bản xứ, khi các bạn bản xứ phân tích bức tranh được 5 6 trang giấy mà mình chỉ viết được 2 trang thì hầu như là điểm mình sẽ không thể cao bằng được. Cuối cùng hãy nghĩ về nghề nghiệp mình muốn làm sau này sẽ phải học bằng Đại học nào, từ đó kiểm tra yêu cầu đầu vào cho bằng đó. Chú ý tới minimum ATAR và yêu cầu về môn học cụ thể (nếu có). Có 3 mức độ yêu cầu: prerequisite (bắt buộc thi HSC phải có môn đó), assumed knowledge (mặc định đã học HSC môn này rồi), recommended knowledge (khuyến khích học sinh thi HSC môn này). Nếu ngành học đó ở Đại học có những yêu cầu về kiến thức như này thì bạn nên chọn học môn đó cho HSC, vì nếu không học khi lên Đại học sẽ khó theo được. Ví dụ nếu xác định học Engineering (Kĩ sư) thì bạn nên học ít nhất Toán 2u để biết làm tích phân đạo hàm và 1 môn khoa học trong Lý Hóa Sinh tùy vào phân ngành Kĩ sư bạn muốn theo.

Sau tất cả thì ATAR cũng chỉ là 1 con số để quyết định việc có thể vào được Đại học hay không. Chắc chắn, các bạn nên cố gắng tối đa có thể, vì ATAR cao sẽ mang đến rất nhiều ích lợi. Và nếu ATAR có không cao như mong muốn, thì cũng còn rất nhiều những lựa chọn khác sau lớp 12 để các bạn tiếp tục việc học và có 1 cái nghề cho mình.