Chuyện Đại học

Dạo này có vài chuyện liên quan tới Úc châu, rồi mấy người hỏi chuyện thời Đại học của mình, những hình ảnh của 3 năm rưỡi miệt mài ở Đại học Macquarie (MQ) được tua lại trong đầu, thật chậm rãi...

Sau khi thi tốt nghiệp lớp 12, mình cân nhắc nghiêm túc giữa 3 nguyện vọng: học Định phí ở MQ, học bằng đôi Kinh tế & Sư phạm Toán ở Đại học Công giáo Úc (ACU), hoặc học Khoa học Thống kê ở Đại học Công nghệ Sydney (UTS). Hỏi mẹ thì mẹ bảo học ngành nào ngắn nhất, thêm 1 năm là không biết sẽ xảy ra những chuyện gì; cộng với chút ‘lý trí’ của đứa trẻ chưa 18 trong thời điểm quan trọng ấy, mình cắp cặp tít lên khu vực phía bắc Sydney để đi học Định phí ở MQ. Khái niệm về Định phí với mình là học xong đi làm ngồi tính phí bảo hiểm, hoặc vào ngân hàng phòng đầu tư ngày ngày xem bảng điện chứng khoán/giá vàng/giá ngoại tệ rồi mua thấp bán cao. Đơn giản vậy thôi!

Ấn tượng về thời học Đại học của mình tóm gọn ở 1 chữ KHÓ. Môn quái gì cũng khó, khó lắm, học hành tối ngày không có thời gian trống nhiều để đi làm, đi chơi. Sinh viên Định phí có cái khổ là ngoài chuyện thi đủ 50% để qua môn trong trường, mà còn phải thi được 65% (điểm Credit trở lên) để được miễn trừ (exemption) cho chứng chỉ đi làm cấp bởi Hiệp hội Định phí Úc. Mấy môn bổ trợ ngoài chuyên ngành chính, học cùng cả khoa nên không phải môn khó, ví dụ như Toán cao cấp, Kinh tế vĩ mô vi mô, v.v. cũng phải học đàng hoàng. Tới mấy môn tự chọn không liên quan như IT, bài luận cuối kì đòi viết tới 7,000 – 8,000 chữ, mà viết văn ở Đại học có chém bừa được đâu, luận điểm dẫn chứng đủ các thể loại nguồn rồi kiểm tra xem có bị đạo văn, đang học giải trí tới lúc làm bài cuối môn nhức hết cả đầu.

3 kì học đầu tiên (1 năm rưỡi đầu) trôi qua tương đối êm ả, mình thi đủ điểm miễn trừ mấy môn đầu tiên của Định phí như Xác suất, Toán tài chính, với mấy môn hỗ trợ như Kinh tế, Tài chính, Kế toán, không có gì khó khăn. Êm ả với mình thế thôi, mà mình để ý cứ hết mỗi kì lại thấy rụng mất vài gương mặt quen. Hỏi ra mới biết mấy kì đầu tiên đối với những môn của Định phí hay mấy môn để xây dựng kiến thức nền rất quan trọng như Xác suất, Thống kê; nếu sinh viên thi không đủ 65%, điểm tổng kết cả kì tầm 2.5/4.0 thì hẳn là nhận được mail của ông thầy chủ nhiệm kêu chuyển ngành đi, học hành thế không theo được Định phí đâu. Thế là bạn bè cứ rụng dần rụng bớt, đi học ngày một thưa thớt.

Công cuộc học hành ở Đại học thực sự khó khăn từ kì 2 năm 2, khi người ta bắt đầu dạy tới những thứ như Phân tích phương sai (ANOVA), Phân tích hồi quy (Regression) của môn Thống kê, và Chi trả ngẫu nhiên phần 1 (Contingent payment 1) của Định phí. Phong cách dạy học từ lúc này trở đi là trên giảng đường (lecture) và lớp nhỏ (tutorial/tute) chỉ dạy lý thuyết và làm bài tập củng cố lý thuyết, còn tới lúc đi thi là ứng dụng lý thuyết vào bài toán thực tế. Đề thi nó không còn đọc lên một phát là biết áp dụng công thức nào thay số vào là xong. Nhớ học quả chi trả ngẫu nhiên kia bắt đầu hiểu được lý thuyết về xác suất còn sống, xác suất tử vong, số lượng còn sống đầu kì cuối kì, bắt đầu biết diễn giải ý nghĩa đằng sau các biểu thức xác suất sống với chả chết thì chương trình học nó đã nhảy tới A lớn a nhỏ (dòng tiền trong tương lai, chiết khấu về hiện tại có bao gồm xác suất tử vong), xác suất tử vong trên tập có chọn lọc với không chọn lọc rồi. Chưa kể kì đó còn học 1 môn kinh điển của sinh viên Định phí là môn Xác suất Tổ hợp (Combinatorial Probability). Môn này rất đáng sợ vì bài nào cũng làm được, cách mình suy nghĩ thấy logic rồi mà đọc đáp án cũng thấy đáp án đúng, xong cũng không biết mình sai ở đâu. Ông thầy theo style là tụi bay không biết như thế là đúng hay sai thì đừng cố đấm ăn xôi, viết lung tung trong bài thi sai lệch hẳn kiến thức cơ bản là thầy trừ điểm, tính điểm âm. Làm xong không ghi ra cách kiểm tra lại đáp số xem có hợp lí chưa cũng trừ điểm. Chuyện âm điểm là bình thường khi học môn này. Ngay từ trong trường đã dạy cho các cháu Định phí viên tương lai không được giấu dốt và hết sức thận trọng như thế đấy. Hết năm 2 là thi trượt thêm 1 mớ nữa, chính thức ‘chốt sổ’ được khoảng 30 gương mặt Định phí trẻ tiềm năng cung cấp cho thị trường lao động. Tới đây là mình còn vớt nốt được đủ điểm miễn trừ cho môn Xác suất (nửa sau môn FM và môn VEE Maths Stats), còn lại môn Chi trả ngẫu nhiên phần 1 kia là chỉ đủ qua thôi, không đủ điểm miễn trừ.

Sang tới năm 3 là thôi không còn biết đang học cái gì nữa rồi, cộng với thời điểm đó mình không nhìn ra được ứng dụng của những kiến thức đã học trong thực tế, nên học hành rất chống đối, xác định chỉ học đủ điểm qua môn còn ra trường thôi. Học đủ các loại rủi ro với mô hình, mô hình tài sản công nợ, mô hình chuyển tiếp, mô hình nhiều trạng thái, lý thuyết trò chơi, rồi tính tuổi theo năm đã qua (Age Last Birthday) hay năm sắp tới (Age Next Birthday) vẽ mấy cái sơ đồ rồi di chuyển qua lại đang qx thành q(x+1/2), thầy làm như đi chơi mà tới mình làm thì như chơi sổ xố đoán bừa, v.v. học đủ mọi thứ mà chả hiểu dùng làm gì. Tới năm 3 này môn nào đi thi cũng cho mang tài liệu vào, nhẹ thì mang 1 tờ A4 tới nặng thì muốn mang bao nhiêu sách vở thì mang, vẫn trượt như rạ. Tiếp nối truyền thống từ năm 2, giáo viên chỉ dạy lý thuyết, còn lúc thi là áp dụng lý thuyết vào bài toán thực tế. Ví dụ chỉ dạy tính ra xác suất ràng buộc 2 người nhưng vào thi là xác suất ràng luôn cả gia đình, rồi có cả dòng tiền nhận được nếu người này ‘tèo’ trước người kia rồi di chúc chia lại cho 2 con theo xác suất còn sống của 2 đứa con. 1 bài trong đề thi cuối kì toàn có từ câu a tới câu p câu q, làm tới câu f câu g là hồn vía bay tứ tung hết rồi nên thi cử điểm kém lắm.

Đỉnh điểm là mình trượt 1 môn về dự phòng bên Phi trong kì cuối cùng của năm 3, tài liệu học từng tuần đọc thì hiểu, bài tập trên lớp cũng đọc hiểu được, mà bài thi thì không biết làm, không ngọ nguậy được tí nào. Trượt đúng kì cuối nên khỏi tốt nghiệp đúng hạn, nên thành ra 3 năm rưỡi mới học xong. Trong cái rủi có cái may, năm thứ 4 đó nửa đầu năm về đi làm ở Sài Gòn, lại được vào đúng “trường Đại học bảo hiểm” ở Việt Nam thay tạm cho 1 chị nghỉ sinh. Nửa năm ở Pru đó giúp ích rất nhiều cho mình trong việc nhìn thấy hoạt động thực tế của 1 Công ty bảo hiểm, nhìn ra phần nào những thứ xác suất và chiết khấu dòng tiền học trong trường là thứ cơ bản phải hiểu để sử dụng trong công việc sau này. Bên cạnh đó còn là bước chân đầu tiên vào ngành bảo hiểm, là những mối quan hệ mà các anh chị đã rất có tâm dạy cho những kiến thức, những thói quen ban đầu đã giúp định hình cách tiếp cận công việc của mình sau này. Nếu không có 6 tháng ở Pru năm ấy, mình chịu không biết học xong có tự xin vào đúng khối Định phí của công ty nhân thọ nào được sau khi tốt nghiệp không với cái kết quả học hành thế kia. Sau 6 tháng hợp đồng ở Pru quay lại trường học nốt môn cuối, lần này chọn học phần 2 của cái môn Chi trả ngẫu nhiên kia (Contingent Payment 2) vì thấy cần thiết nếu làm mảng nhân thọ. Đúng là nhìn được thực tế rồi nên quay lại học hành hiểu hơn hẳn, lại có thời gian học tập trung 1 môn thôi nên thi đủ điểm được miễn trừ cơ, mỗi tội phần 1 không đủ điểm nên trung bình môn này vẫn chưa được miễn, tiếc lắm.

Lắm lúc mình cũng nghĩ nếu ngày đó không chọn học Định phí mà đi học Sư phạm Toán thì giờ khéo mình đang là cô giáo làng ở một vùng quê hay đô thị nào của nước Úc rồi nhỉ. Cũng không tưởng tượng ra. 3 năm rưỡi học Đại học ngành Định phí dù không thành công về mặt học hành, nhưng cũng nên cơm nên cháo về mặt thành người, thành nghề. Việc học hành khó khăn ấy rèn luyện nên sự cẩn thận, khiêm tốn, bớt ảo tưởng về khả năng của bản thân, kiên nhẫn tìm hiểu vấn đề, bên cạnh những kiến thức chuyên ngành. Đó là những đức tính và kĩ năng cần có để làm việc và làm được việc trong ngành bảo hiểm. Và mình vẫn cảm ơn Đại học Macquarie, chuyên ngành Định phí về tất cả những điều ấy.

All reactio

Chuyện khiếu nại (complaint)

Không biết nên vui hay buồn mà chắc chỉ là trùng hợp, năm đầu tiên mình chính thức đi làm sau khi ra trường, rơi đúng vào giai đoạn hàng loạt các hợp đồng liên kết chung (ULP) và liên kết đơn vị (ILP) nhà Pru đã hoàn thành 5 năm đóng phí bắt buộc. Giờ đó dân tình mới mở lại bảng minh họa ra coi, và bắt đầu 1,000 câu hỏi vì sao với 500 anh em khiếu nại. ILP thì mấy năm đó Cổ phiếu có lãi nên bơn bớt, chỉ suốt ngày áp giá thứ mấy vậy sao mãi không thấy nhận được tiền, chứ ULP thì muốn tán loạn. Sản phẩm truyền thống thì bắt đầu vào giai đoạn khách hàng có khải niệm về chuyện bảo tức trả ra thấp hơn khá nhiều so với các năm trước, quậy banh chành từ quầy tới tổng đài CSKH.

Tuần nào cũng vài ba ca khiếu nại thuộc diện phải uốn lưỡi nắn nót, kiểm tra số má, thư từ trả lời đàng hoàng. Có những câu văn mẫu đã đi vào diện ám ảnh như là: “Giá trị hoàn lại là giá trị hiện tại của những quyền lợi trong tương lai” (chiết khấu dòng tiền đó mà), “Phí bảo hiểm rủi ro phụ thuộc vào tuổi, giới tính, nghề nghiệp, tình trạng sức khỏe của khách hàng. Do KH có tăng phí vì lí do…, vì vậy…”, “Bảng minh họa giả định khách hàng tham gia tại ngày sinh nhật, tuy nhiên thực tế HĐ bắt đầu khi KH xx tuổi xx tháng”, “Tỷ lệ bảo tức trên bảng minh họa chỉ mang tính chất tham khảo. Thực tế, năm xx-xx công ty trả cao, năm xx-xx công ty trả thấp, phụ thuộc vào tình hình thị trường…”. Anh trai làm được 1 lần biểu mẫu chi phí dòng tiền của UL tách vào từng năm hợp đồng, thế là từ lúc đó cứ khiếu nại UL là các anh chị CH đòi cái tách dòng tiền này. Màn hình thì đen xì, HĐ dài vài năm, xem tiền thì phải xem từng dòng, đã thế mấy ca complaint thì toàn hủy ra tra vào giao dịch, làm muốn bung lụa. ILP cũng tương tự tách số đơn vị từng giao dịch, dòm từ màu đen hệ thống tới màu trắng excel, thật là phát dồ. HĐ đã đi tới mức khiếu nại thì đâu dám quẩy lên anh em : )). Mỗi lần có mail CH bắn sang là tâm lý vứt hết cái gì đang làm, ưu tiên trả nợ khẩn trương. Mới đọc qua được nội dung cái mail làm sao thì đã thấy team chat buzz, alo em ơi, anh chị mới gửi mail, gấp lắm em ạ. KH hẹn ngày mai lên quầy, KH đòi phải ra thư trả lời, KH sẽ gặp anh/chị sếp ngày này, cho anh chị thông tin gấp nhé! Nhiều khi không chỉ mỗi team CH gọi, PS, Call Centre mấy anh chị úp sọt liền luôn, mỗi team 1 đầu việc cho 1 ca khiếu nại. Trẻ con bên này thì chi biết vâng, dạ, em làm luôn đây. Em ổn lắm!

Có những trường hợp về bản chất HĐ không có vấn đề gì, nhưng KH để lại ấn tượng thật khó quên. Có hôm đang họp bên Q8, các chị kêu đang có KH đứng ngay dưới chân cầu Chà Và cầm cái loa phường loa loa bà con cô bác ơi công ty lừa đảo, đề nghị nhân viên không xuống xem. Khiếu nại thì phải tìm hiểu hết cả lí do động cơ, thế là trong mail có luôn cả thông tin nhân thân: KH vừa đi tù về, KH có nhiều mối quan hệ ở địa phương và “đe dọa” sẽ cho chính quyền thanh tra văn phòng tổng đại lý tại địa phương để công ty không làm ăn được, KH làm nghề cho vay nặng lãi, KH là dân giang hồ/anh chị tại địa phương. Bonus thêm mấy màn KH ăn vạ, cởi trần ở quầy, KH in băng rôn đứng đối diện văn phòng, KH ngồi ở quầy từ 8h sáng tới 1h trưa chưa chịu về, KH livestream, viết bài trên FB. Ủa để chúng em làm cho yên tâm mà anh chị ơi, cảm giác giải quyết xong ca này em khỏi thấy ba má em luôn quá lol. Có bạn làm xong 1 mùa giờ ngại không dám đi du lịch tham quan các làng chài rồi đó, vì quá ám ảnh các anh làm nghề đi biển rồi chuyển qua lên bờ lái xe, xây dựng = ))

Làm complaint có cái đau tim vậy, nhưng thực sự là người thật, việc thật, tiền thật, để hiểu tâm lý khách hàng mong muốn gì ở bảo hiểm. Có lần mình đã thắc mắc với mẹ, vừa đóng vào 300 triệu giờ lên hủy nhận về có hơn 70 triệu mà cũng hủy mẹ ạ, con không hiểu lắm. Thế là mẹ mình giải thích ngay: “Giờ người ta đóng vào mà người ta không hiểu, thì thà rút ngay được bao nhiêu thì được, chứ đóng 300 triệu 1 năm nhiều lắm con ơi. Là mẹ thì mẹ cũng rút khẩn trương.” Hay ghê, có những lối suy nghĩ như vậy, mình cũng cần đặt tâm lý để hiểu KH hơn.  

Đời sống phát triển thì bảo hiểm là 1 phần không thể thiếu. Hy vọng KH thêm hiểu biết thì đọc kĩ, hỏi kĩ trước khi kí HĐ, đễ đỡ phiền toái không đáng có sau này.

07.08.2020 - "Chia tay tình đầu"

Good bye my first love, thank you for all the sweet memories.

07.08.2020 – 1 ngày đặc biệt

Chia tay nhé, tình yêu đầu, rồi ngày vui ta gặp lại nhau.

Cảm ơn 3 năm của rất nhiều những kỉ niệm, những bài học đầu đời, những sự va vấp, tiếp xúc và hơn cả là những người anh chị, bạn bè luôn dành sự tin tưởng rất lớn cho em bé trong công việc và cũng rất yêu, rất cưng như em út ít ụt ịt 😊

Từ một em bé chả biết gì đầy hoang mang khi các sư tỉ dạy xong ra đi còn em bơ vơ, đi họp với các đại thụ sợ xanh mắt mèo vì bị mở từng cái mail ra hỏi mà tác giả quen tay kết câu văn bằng 1,000 chữ “ạ”. Những dự án đầu tiên ê kíp “phá hoại” rủ nhau viết sẵn đơn để ngăn bàn, lỡ mai có biến gì thì sếp gọi kêu mở dùm ngăn kéo em có để lại tờ đơn. Những tuần bận “oánh lộn” họp hành, giải đáp thắc mắc, phục vụ các ca sắp cháy nhà hay dàn xếp khiếu nại hơi nhiều để cuối tuần mới đủ tập trung giao hàng bắn mail lia lịa như ngày thường; hay những lúc tên em được vinh hạnh sáng nhất 54 tỉnh thành, và rồi sau đó một lứa trẻ em có thêm nghề tay trái là thợ tính nợ chuyên nghiệp 😊 Rồi những ngày giáp Tết đầu cầu 3 miền vừa dọn nhà, nấu cơm, mắt vừa quét nhà vừa liếc cái máy đang chạy hay tắt ngỏm tám đời. Tôi đảm bảo lúc đó dọn cho có chứ không lấy đâu ra sạch :)) Tới những lần bắn file ra lúc 4 5h chiều phiên bản đã tới đầu 2 con số, được nhắc nhẹ liều liệu chị về đón con em ơi nhưng 11h tối đã yên vị xong xuôi trả hàng em nó rồi tám luôn tới 12h đêm. Và khi mình nghĩ mình đã được rèn luyện đủ tính kiên nhẫn vì chỉnh format đẹp để in cho khách quá nhiều rồi thì lại được luyện chưởng tăng thêm chục level vì những lần chạy số rồi phát hiện nó sai chỗ to chỗ nhỏ chạy đi chạy lại 80 lần chưa xong. 10 tỉ hay 100 tỉ lúc đó không quan trọng, quan trọng là ở đầu màn hình nó hiện chữ TRUE (khớp) dùm em cái.

Tổng kết của 3 năm đầu tiên ấy có quá nhiều trải nghiệm. Đã cố gắng gặp mặt chào tận nơi cũng có, email cũng có để rồi nhận lại những lời chúc tạm biệt, nhắn gửi đầy yêu thương từ các vị to to tới anh chị em bạn bè làm cùng hàng ngày. Có lẽ, là hơn cả yêu.

Cảm ơn Prudential vì tất cả.

<3<3<3